Konum
Çukurova Berdan Nehri / Kydnos / Al Baradan
Modern Tarsus şehrinin içinde bulunan höyük, günümüzde ‘Gözlükule’ olarak bilinir. Şehrin en yüksek noktasını teşkil eder, ve şehrin, onun ötesinde uzanan ovanın, güneydeki Berdan Nehri deltasının ve çarpıcı Toros sıradağlarını kapsayan bir manzara sunar. Aynı zamanda, sıcak ve nemli yaz günlerinde Tarsusluların ferahlayabileceği bir mesire noktasıdır. Yerleşimin hâlihazırda Hitit metinlerinde Tarsa olarak kaydedilmiş olan adı, mühim bölgelerin coğrafi isimlerinin sıklıkla meylettiği gibi birkaç bin yıl boyunca unutulmaya karşı direnmiş ve bugün hala modern ‘Tarsus’ olarak yaşamaktadır.
Höyük, günümüzde Tarsus’un güneyinde yer alır ve bugün Çukurova olarak bilinen antik Kilikya Ovası üzerinde 20 metreden fazla yükselir. Tunç Çağında Kizzuwatna, Demir Çağında ise Que/Hiyawa olarak bilinen bu verimli alüvyon ovası, Berdan (Kydnos), Seyhan (Saros) ve Ceyhan (Pyramos) nehirlerinin taşıdığı alüvyonların birikmesiyle oluşmuştur. Sınırları kuzeyde Toroslar, batıda Dağlık Kilikya, doğuda Amanoslar, ve güneyde Akdeniz’dir. Bölgenin topoğrafyası ve ılıman iklimi tarımsal bolluk, hayvancılığa uygun araziler, metal, mineral ve kereste gibi ham maddeler, ve denize ve denizin zenginliklerine erişim sağlayan cömertliktedir.
Hem karasal hem de deniz üzerinden sağlanan ticaret ilişkileri buradaki yerleşimi için gereken koşulları sağlamıştır. Torosları aşan esas geçit Kilikya Kapılarıdır (Gülek Boğazı) ve Gözlükule bu geçit sontası güneye doğru ilerleyince karşılaşılan ilk yerleşimdir. Böylece İç Anadolu’yu Akdeniz’e bağlar. Bu rota aynı zamanda doğuya doğru, Amik Vadisi ve onun ötesinde Kuzey Suriye’ye de bağlanır. Başlangıçta, yerleşim kısmen ulaşıma elverişli olan Berdan Nehri (Kydnos) kıyılarında kurulmuş ve böylece Tarsusluların deniz ticareti ile uğraşması mümkün olmuştur. Sık yaşanan su baskınlarından ötürü Bizans İmparatoru Jüstinyen tarafından MS. 6. yüzyılda yatağı değiştirilen nehir bugün höyüğün doğusundan akar.
